Gezondheid en geluk bij ouderen

Martijn-Huisman-SOCweb

Na een reeks artikelen in dagbladen en populaire media over veroudering, verscheen op  3 juli “De ouderen komen!” in het veelgelezen gratis dagblad ‘Spits’. De strekking  was, dat we wel weten dat de vergrijzing eraan komt, maar niet wat dat op politiek of economisch gebied gaat betekenen voor Nederland. Dit lijkt een goed moment om enkele empirische feiten over gezondheid en geluk van ouderen over het voetlicht te brengen, want kennis is macht.

Een veelgehoord misverstand is dat ‘we’ gezonder worden omdat we langer leven. Dat is echter maar de vraag. Gezondheid is een multidimensionaal concept en wordt lang niet alleen bepaald door levensverwachting. Vraag honderd willekeurige mensen op straat of honderd wetenschappers naar hun definitie van gezondheid, en je krijgt honderd verschillende definities. Niettemin zijn er indicatoren waarvan iedereen beaamt dat gezondheid daarmee kan worden gemeten; bijvoorbeeld bij chronische ziekten, of beperkingen in het verrichten van dagelijkse activiteiten als gevolg van lichamelijke of geestelijke problemen.

Huidige ouderen blijken vaker dan een aantal jaar geleden te kampen met chronische ziekten (vaak meer dan één; de zogenaamde multimorbiditeit) en met lichte beperkingen in het dagelijks leven. Dit kan komen door een recente toename in levensverwachting als gevolg van verworvenheden in de curatieve medische zorg. Mensen met chronische ziekten overlijden daardoor minder snel. Ook is het mogelijk dat het aantal chronische ziekten niet werkelijk toeneemt, maar dat deze zieken beter worden gediagnosticeerd. Dit verklaart echter niet waarom de huidige generatie ouderen meer beperkingen in het dagelijks leven ervaart. Er zijn meer verklaringen mogelijk voor deze maatschappelijke ontwikkelingen met betrekking tot gezondheid. Ook is het niet waarschijnlijk dat verschillende verklaringen elkaar uitsluiten. Hoe dan ook, de toegenomen levensverwachting alleen is niet voldoende om optimistisch te zijn over de toekomstige gezondheidsverwachting van ouderen. Ook toenemend overgewicht bij Nederlandse mannen en vrouwen stemt niet vrolijk.

Klopt dan alleen het idee dat ouderdom gelijk staat aan verval? Gelukkig niet. Ideeën en ervaringen van ouderen zelf stemmen hoopvol. Naast gebruik van meetbare, min of meer objectieve gezondheidsindicatoren, kun je ook wetenschappelijk onderzoek doen door mensen  gewoon naar hun gezondheid te vragen. Dat gebeurt veel in grootschalig sociologisch onderzoek, waarbij respondenten kunnen kiezen uit een schaal van ‘excellent’ tot ‘zeer slecht’ als antwoord op de vraag hoe hun algemene gezondheid is. Het is interessant dat zelfs ouderen die objectief gezien onmiskenbaar achteruit gaan in gezondheid, toch vaak vinden dat zij een goede gezondheid hebben, wanneer hen gevraagd wordt zelf de eigen gezondheid te beoordelen. Zelfs bij chronische ziekten en beperkingen blijven veel ouderen aangeven dat zij hun gezondheid als goed beoordelen. Blijkbaar kunnen zij zich uitstekend aanpassen aan hun verslechterde lichamelijke situatie.

Naast gezondheid kun je ook vragen naar welbevinden; een wat breder begrip, dat overlapt met begrippen als tevredenheid en geluk. Onderzoek wijst uit dat mensen vrij gelukkig zijn wanneer ze volwassen worden maar dat het geluk daarna wel afneemt, tot aan een dieptepunt rond 50-55 jaar. Na dat dieptepunt neemt het geluk vervolgens weer toe tot een hoogtepunt bij de ouderen rond een jaar of 80. Natuurlijk zijn er ook zeer gelukkige vijftigers en helaas ook miserabele tachtigers. Niettemin lijken ouderen gemiddeld gezien gelukkiger.

Met deze kennis blijf ik me nog steeds zorgen maken over de politieke en economische gevolgen van veroudering, maar ik zie mijn eigen ouderdom gelukkig met veel meer vertrouwen tegemoet.

Advertenties

Een reactie plaatsen

Opgeslagen onder Uncategorized

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s