Man en/of vrouw

Saskia Keuzenkamp

Saskia Keuzenkamp

Een van de eerste dingen die je bij een ontmoeting registreert, is of iemand man of vrouw is. Dat je dit doet merk je eigenlijk pas als het onduidelijk is, want dan kijk je nog eens een keer. Ook bij de geboorte van een baby is vaak de eerste vraag: is het een jongen of een meisje? Deze seksedichotomie is heel vanzelfsprekend – mensen zijn man of vrouw – en  dwingend: zij horen zich ook te gedragen als man of vrouw. Voor een tussenpositie is eigenlijk geen ruimte.

Toch is er een aanzienlijke groep mensen voor wie die dichotomie niet opgaat: mensen bij wie het geslacht dat hen bij de geboorte is toebedeeld niet overeenkomt met hun genderidentiteit (het gevoel man of vrouw te zijn) of genderexpressie (uiterlijke manifestatie als man of vrouw). Om hoeveel personen het gaat is niet bekend en hangt af van de gehanteerde definitie. Volgens onderzoek van Lisette Kuyper heeft 0,6% van de geboren mannen en 0,2% van de geboren vrouwen een ambivalente of incongruente genderidentiteit, is ontevreden met het eigen lichaam en wenst het geboortegeslacht (gedeeltelijk) aan te passen door middel van hormonen en/of operaties. Op de Nederlandse bevolking van 15 tot 70 jaar gaat het naar schatting om ruim 48.000 personen.

Onlangs verscheen het rapport Worden wie je bent. Het leven van transgenders in Nederland (te downloaden van www.scp.nl). Daarin kwamen schokkende cijfers naar voren over de maatschappelijke positie en psychische gezondheid van transgenders. De respondenten van dit onderzoek zijn vergeleken met de rest van de bevolking relatief vaak: arbeidsongeschikt, arm, eenzaam en psychisch ongezond. Maar liefst 21% van hen heeft ooit een poging gedaan om uit het leven te stappen (ter vergelijking: voor de Nederlandse bevolking gaat het om 2%).

Er is natuurlijk veel te zeggen over de oorzaken van deze zorgwekkende bevindingen. In het rapport is daarover wel wat gezegd, maar er liggen nog tal van vragen voor verder onderzoek. Een belangrijk sociologisch vraagstuk daarbij is de invloed van de dominante seksedichotomie. Hoe zijn de aangetroffen verschillen tussen geboren mannen en geboren vrouwen te verklaren? Hebben transgenders met wie het goed gaat minder te maken gehad met dwingende verwachtingen ten aanzien van hun genderrol, dan degenen met wie het minder goed gaat? Welke strategieën passen transgenders die geen geslachtstransitie willen ondergaan toe om op een bevredigende manier invulling te geven aan hun genderidentiteit en in hoeverre verschillen die tussen geboren mannen en geboren vrouwen? En wat zijn de effecten daarvan op hun maatschappelijke positie en welbevinden? In hoeverre hebben verschillen in acceptatie van transgenders tussen landen te maken met verschillen in opvattingen over mannen en vrouwen, mannelijkheid en vrouwelijkheid? Kortom: dit eerste onderzoek vraagt om een vervolg. En dan heb ik het hier alleen nog maar gehad over kwesties die te maken hebben met de dominante seksedichotomie in onze samenleving. Wie pakt de handschoen op?

Advertenties

Een reactie plaatsen

Opgeslagen onder Ongelijkheid in de samenleving

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s