Niet alleen verhalen van oud-IS-strijders doen ertoe in de strijd tegen radicalisering

J.A.Prins

De Nederlandse overheid zoekt naar een ‘contra-narratief’ om jongeren te ontmoedigen deel te nemen aan de strijd van IS. Waar ze zich beter mee bezig kunnen houden is de vraag waarom Nederlandse jongeren behoefte hebben aan het ‘één voor allen-allen voor één’-verhaal van IS. 

Volgens het Centrum voor onderzoek naar Radicalisering (ICSR) van het King’s College in Londen doen voormalige IS-strijders op internet steeds vaker hun verhaal doen over hun desillusies, over de redenen waarom ze van de strijd zijn afgehaakt. Dergelijke getuigenissen zouden potentiële strijders kunnen ontmoedigen de stap naar het strijdperk te zetten.

Het thema ‘radicalisering’ staat al een tijd hoog op de agenda van de Nederlandse overheid. Terecht: het is onwenselijk dat Nederlandse jongeren naar een oorlogsgebied vertrekken, en met aan zekerheid grenzende waarschijnlijkheid getraumatiseerd terugkomen, of soms helemaal niet terugkomen. In de strijd tegen radicalisering wordt in beleidskringen gesproken over het ontwikkelen van een zogenaamd ‘contra-narratief’, een verhaal of ideologie die gesteld kan worden boven het voor jongeren aantrekkelijke ‘één voor allen, allen voor één’-verhaal van IS. Wat beleidsmakers hierbij lijken te vergeten, is dat het verhaal van IS in feite al een ‘contra-narratief’ is.

Van een contra-narratief is sprake wanneer mensen zich niet langer herkennen in de voor hen beschikbare dominante verhaallijnen. Jongeren die zich niet herkennen in de Nederlandse geschiedenis, die terugschrikken van publieke discussies over wie er wel en niet als Nederlander kwalificeert, die zich keer op keer moeten verdedigen voor hun etnische en religieuze achtergrond, lopen het risico niet langer een plek voor zichzelf te herkennen in dominante verhaallijnen over wat het betekent om Nederlander te zijn. Zij hebben behoefte aan een contra-narratief, een nieuw verhaal waarin zij zich beter kunnen herkennen, waarin ze als geboren of bekeerde moslims hun plek niet hoeven te veroveren. IS biedt hen dat narratief. In plaats van aandacht te besteden aan het bestrijden van het ene contra-narratief met het andere contra-narratief, zou het helpen als beleidsmakers zich richten op het gevoel van onbehagen en het gebrek van herkenning dat jonge moslims voelen als zij luisteren naar discussies over de ‘Nederlandse identiteit’.

Dat radicalisering een probleem is, en dat er alles aan gedaan moet worden om jongeren die radicaliseren op te sporen en aan te pakken, moge duidelijk zijn. Tegelijkertijd zijn er veel jonge moslims die niet radicaliseren. Terwijl zij blootgesteld worden aan hetzelfde onbehagen als de jihad-ganger, zoeken zij naar andere, geweldloze manieren om met dit gevoel om te gaan. Deze jongeren gaan steeds vaker op zoek naar nieuwe verhaallijnen die hun aanwezigheid in Nederland wel recht doen. Voorbeelden daarvan hebben we recentelijk voornamelijk gezien in het theater. Met een voorstelling als ‘Mijn vader de expat + Oumi’ (mijn moeder), geven documentairemaker Abdelkarim El-Fassi en acteur Nasrdin Dchar gestalte aan een verhaal dat voor jongeren met een achtergrond van migratie wel herkenbaar is.

Dat jongeren teleurgesteld zijn in hun ervaringen in het kielzog van IS, en daar hun verhaal over doen, is prettig. Deze verhalen zullen twijfelaars of gelukzoekers wellicht demotiveren om de stap naar het strijdperk te zetten. Maar wat we niet moeten vergeten, is dat de aantrekkingskracht van IS  deels voortkomt uit een gebrek aan herkenning in de Nederlandse maatschappij zelf. Nederland is al een tijd toe aan nieuw, meer inclusief, verhaal over wat ‘Nederlander zijn’ betekent, wie er wel en niet recht hebben zich tot deze categorie te benoemen. Jongeren met een moslim-/ migratieachtergrond eigenen zichzelf hierin steeds vaker een rol toe. Niet alleen naar de verhalen van voormalige IS-strijders, maar ook naar hún verhalen zou geluisterd moeten worden.

Deze tekst verscheen eerder op de site van republiekallochtonie.nl.

Advertenties

Een reactie plaatsen

Opgeslagen onder De actieve burger, De multiculturele samenleving, Ongelijkheid in de samenleving

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s